Jobcenter mi, İş Ajansı mı: eğitiminizden kim sorumlu?

Desteklenen bir eğitim planlayan herkes erkenden basit bir soru sorar: İş Ajansı'na (Agentur für Arbeit) mı gitmeliyim, yoksa Jobcenter'a mı? Yanıt, hangi yardımı aldığınıza ve hangi kupona ihtiyacınız olduğuna bağlıdır. 2025'ten beri burada önemli bir şey değişti. Bugün eğitim kuponu (Bildungsgutschein) hakkındaki kararı Jobcenter danışanları için de İş Ajansı veriyor. Bu rehberde kimin neden sorumlu olduğunu, nereye sormanız gerektiğini ve görüşmeye nasıl hazırlanacağınızı açıklıyoruz.

Önce şunu belirtelim: Bu rehber hukuki danışmanlık değildir. Destek alıp almayacağınıza yalnızca sorumlu kurum, durumunuza bakarak karar verir.

Temel kural: aldığınız yardım kurumu belirler

Almanya'da işsizlikte devreye giren iki sistem vardır. Bunlar iki farklı sosyal yasa kitabında düzenlenmiştir.

• İşsizlik parası (SGB III): İşsiz kalmadan önce yeterince uzun süre sigortalı çalıştıysanız Arbeitslosengeld alırsınız. İş Ajansı sorumludur.
• Temel gelir desteği (SGB II): İşsizlik parası hakkınız yoksa veya geçinmeye yetmiyorsa Grundsicherungsgeld alırsınız. Bu destek 01.07.2026'da Bürgergeld'in yerini aldı. Jobcenter sorumludur.
• Yardım almayan çalışanlar: Bir işiniz var ve eğitim almak istiyorsanız İş Ajansı'na başvurursunuz.

Bu arada Jobcenter, İş Ajansı'nın yanında ayrı bir kurum değildir. Çoğu bölgede İş Ajansı ile belediyenin ortak kurumudur, bazı bölgelerde ise belediye tarafından tek başına yürütülür. Sizin için önemli olan şudur: Temel gelir desteği aldığınız sürece sizinle Jobcenter ilgilenir.

2025'ten beri: eğitim kuponu her zaman İş Ajansı üzerinden

2024 sonuna kadar Jobcenter, kendi danışanlarına eğitim kuponunu kendisi düzenliyordu. Bu değişti. Yasa açıkça mesleki eğitim desteğinin 01.01.2025 itibarıyla Jobcenter'lardan İş Ajansları'na geçişinden söz eder (§ 66a SGB II). Federal İş Ajansı, o tarihten beri Jobcenter danışanları için de kararın ve desteğin İş Ajansı tarafından verildiğini belirtir.

Böylece eğitim kuponunun yasal dayanağı her iki durumda da § 81 SGB III'tür. Birçok eski rehber, Bürgergeld alanlar için eğitim kuponuna giden yol olarak hâlâ § 16 SGB II'yi gösterir. Ancak § 16 SGB II'nin güncel metninde mesleki eğitim artık yer almıyor.

Bu, Jobcenter'ın artık hiçbir rolü olmadığı anlamına gelmez. Jobcenter geçiminizden, iş yerleştirmeden ve danışmanlıktan sorumlu olmaya devam eder. Federal İş Ajansı'nın sayfalarında, danışma görüşmesi için İş Ajansınızla veya Jobcenter'ınızla iletişime geçebileceğiniz yazar. Bu nedenle bölgenizde İş Ajansı'na giden yolun nasıl işlediğini önce Jobcenter'daki danışmanınıza rahatlıkla sorabilirsiniz.

Kuponun kendisi hakkında daha fazlasını eğitim kuponu sayfamızda okuyabilirsiniz.

AVGS: burada hâlâ sizinle kimin ilgilendiği önemlidir

Aktivasyon ve yerleştirme kuponunda (AVGS) durum farklıdır. AVGS koçluk, başvuru eğitimi, iş kurma danışmanlığı veya özel iş yerleştirmenin ücretini karşılar (§ 45 SGB III). İşsizlik parası alıyorsanız onu İş Ajansı'ndan alırsınız. Temel gelir desteği alanlar için § 16 SGB II bu aktivasyon yardımlarına atıf yapmaya devam eder. Bu durumda AVGS'yi genellikle Jobcenter'ınız üzerinden alırsınız.

AVGS koçluğunun neler sağlayabileceğini AVGS koçluğu sayfamızda anlatıyoruz.

Kim neden sorumlu? Genel bakış

Tablo olağan durumu gösterir. Bölgenizde İş Ajansı ile Jobcenter arasındaki işbirliği farklı düzenlenmiş olabilir. Emin değilseniz her iki kuruma da sorun.

Ek destek alanlar: iki kurum, net görevler

„Aufstocker“ (ek destek alan kişi) yasal bir terim değildir ve iki farklı durumu anlatır.

İşsizlik parası yetmiyor. İşsizlik parası alıyorsunuz ve Jobcenter buna ek olarak temel gelir desteği ödüyor. İşsizlik parası hakkınız sürdüğü sürece iş yerleştirme, koçluk ve eğitim konusunda muhatabınız genellikle İş Ajansı olarak kalır. Jobcenter ek geçim desteğiyle ilgilenir.

Maaş yetmiyor. Çalışıyorsunuz ama az kazanıyorsunuz ve ek olarak temel gelir desteği alıyorsunuz. Bu durumda sizinle Jobcenter ilgilenir. Eğitim kuponuyla bir eğitim için yine de İş Ajansı sorumludur. Eğitim mevcut işinizle birlikte yapılacaksa işvereniniz de rol oynar.

Çalışanlar: İş Ajansı ve işyeri üzerinden yol

Bir işiniz olsa bile eğitiminiz desteklenebilir (§ 82 SGB III, Qualifizierungschancengesetz olarak bilinir). Eğitim, işyerindeki kısa süreli bir uyumun ötesine geçmeli, 120 saatten uzun sürmeli, kurs ve eğitim kurumu onaylı olmalıdır. Sorumlu kurum İş Ajansı'dır. Federal İş Ajansı, bu desteğin yalnızca işyerinizle anlaşarak mümkün olduğunu açıkça belirtir. Ayrıntılar Çalışanlar için desteklenen eğitim rehberinde.

Takdir mi, hak mı?

Birçok kişi işsiz kalır kalmaz eğitim kuponuna hakkı olduğunu düşünür. Durum o kadar basit değildir.

• Eğitim kuponu: § 81 Abs. 1 SGB III'e göre işsizler desteklenebilir. Bu takdire bağlı bir karardır. Koşullar arasında eğitimin işe entegrasyonunuz için gerekli olması, İş Ajansı'nın sizi başlamadan önce bilgilendirmiş olması ve kurs ile kurumun onaylı olması yer alır. Bir meslek diplomasının sonradan alınması ise farklıdır: Burada § 81 Abs. 2 SGB III belirli koşullar altında destek öngörür. Federal İş Ajansı bu durumu yasal hak olarak adlandırır.
• AVGS: Burada da kurum genellikle takdirine göre karar verir. § 45 Abs. 7 SGB III yalnızca tek bir durum için hak tanır: İşsizlik parası alıyorsanız ve altı haftalık işsizlikten sonra hâlâ bir işe yerleştirilmediyseniz özel iş yerleştirme için bir kupon.
• Temel gelir desteği: SGB II'de ayrıca iş yerleştirmeye öncelik verilir (§ 3a SGB II). Bir destek kalıcı bir işe entegrasyon için daha umut vericiyse, özellikle 30 yaşın altındakilerde, istisna mümkündür.

Görüşmeniz için bunun anlamı şudur: İyi bir gerekçe, yalnızca bir kurs isteğinden daha fazla önem taşır.

Kurs sırasında sorumluluk değişirse

Eğitimin ortasında durumunuz değişebilir, örneğin işsizlik paranız sona erdiği için. 2025'ten beri bu durum eğitim masrafları açısından eskisine göre daha az kritiktir: Eğitim kuponunu her iki durumda da İş Ajansı destekler. Ancak geçiminizden sorumlu kurum değişebilir: işsizlik parasından Jobcenter'daki temel gelir desteğine.

Boşlukları şöyle önlersiniz:

• İlk görüşmede işsizlik paranızın kurs sırasında muhtemelen ne kadar süreceğini sorun.
• İhtiyacınız olacaksa temel gelir desteği başvurusunu zamanında yapın.
• Her değişikliği hemen her iki kuruma bildirin ve eğitim kurumunuzu bilgilendirin.

Yasa değişirse, başlamış olan önlemler genellikle sona erene kadar eski kurallara göre sürer (§ 66 SGB II). Bu 2025'teki değişiklikte de geçerliydi: Elinde hâlâ Jobcenter'dan bir kupon olan kişinin yeniden başlaması gerekmedi.

Nereye sorarsınız ve görüşmeye nasıl hazırlanırsınız

İlk adımı İş Ajansınız veya Jobcenter'ınız üzerinden atarsınız. arbeitsagentur.de üzerinde bunun için „Förderung anfragen“ adlı bir işlev vardır. Temel gelir desteği alıyorsanız Jobcenter'daki danışmanınızla da konuşun.

Görüşmeye şunları getirin:

• varsa güncel yardım kararınız
• özgeçmiş ve belgeler
• hangi niteliğin istendiğini gösteren iki veya üç iş ilanı
• somut bir kurs veya net bir eğitim hedefi
• tam olarak bu eğitimin şansınızı neden artırdığına dair kısa bir gerekçe

Görüşmenin sonunda başvurunuza hangi kurumun karar vereceğini ve ne zamana kadar dönüş yapmanız gerektiğini sorun. Adı ve tarihi not edin.

Henüz uygun bir kurs bulmadıysanız kurs listemize göz atın. Onaylı bir kurs bulmanıza ve görüşmeye hazırlanmanıza memnuniyetle yardımcı oluruz. Ancak destek kararını her zaman İş Ajansı veya Jobcenter verir. Buradan randevu alın.