Eğitim sırasında para: işsizlik parası ve destekler

Bir eğitimi düşünen kişi önce kursu ve kurs ücretini sorar. Eğitim kuponu ile ücret çoğu zaman çözülür, çünkü İş Ajansı (Agentur für Arbeit) ücreti doğrudan eğitim kurumuna öder. Birçok kişiyi asıl düşündüren soru ise başkadır: çalışmak yerine öğrenirken kira, yemek ve yol için para yetecek mi?

İyi haber şu: yasa bu dönem için birkaç yardım öngörür. Bunlardan hangisinin sizin durumunuzda geçerli olduğuna yalnızca İş Ajansı veya Jobcenter karar verir. Bu yazı, güncel yasa metnine göre hangi yardımların bulunduğunu gösterir; böylece danışma görüşmesinde doğru soruları sorabilirsiniz. Hukuki veya mali danışmanlık yerine geçmez.

Mesleki eğitimde işsizlik parası

İşsiz olan kişi normalde iş tekliflerine açık olmak zorundadır. Tam zamanlı bir kurs sırasında bu pek mümkün değildir. Bundan zarar görmemeniz için § 144 SGB III'e göre mesleki eğitimde işsizlik parası vardır. Normal işsizlik parasının koşullarını yalnızca desteklenen eğitim nedeniyle karşılamıyorsanız da ödenir.

Kurstan önce işsiz olmayanlar da bunu alabilir. Yasa iki durum sayar: kurs başladığında tükenmemiş ve sona ermemiş bir işsizlik parası hakkınız olurdu ya da kursun ilk gününde bekleme süresini doldurmuş olurdunuz. Bu durumda kursun başladığı gün, işsizlik başvurusunun yapıldığı gün sayılır.

Federal İş Ajansı'nın 6 numaralı bilgi notuna göre işsizlik parası kuralları eğitim sırasında da değişmeden geçerlidir. Yani öğreniyor olmanız tutarı değiştirmez.

Hak sürenize ne olur

Burada birçok kişinin bilmediği bir avantaj var. § 148 Abs. 1 Nr. 7 SGB III'e göre eğitimde işsizlik parası aldığınız her iki gün için hak süreniz yalnızca bir gün azalır. Dört aylık bir kurs, hakkınızdan yalnızca iki ay kullanır.

İki kural daha sizi korur:

• En az üç ay kalır: Azalma, hak süresi üç aydan aza düşecekse yapılmaz (§ 148 Abs. 2 SGB III).
• Uzun kurslardan sonra tamamlama: En az altı ay desteklendiyseniz ve hakkınızdan üç aydan az kaldıysa, hak süresi bir kez üç aya uzatılır (§ 148 Abs. 3 SGB III).

Kurstan hemen sonra iş bulamazsanız genellikle arama için biraz daha zamanınız olur. Kaç gün kaldığını kesin olarak yalnızca İş Ajansı söyleyebilir.

Meslek diploması için eğitim parası ve primler

Eğitiminiz, normal eğitim süresi en az iki yıl olan bir meslekte diploma ile bitiyorsa, genellikle meslek değiştirme eğitiminde (Umschulung), § 87a SGB III ek yardımlar öngörür:

• Eğitim parası: İşsiz katılımcılar ayrıca ayda 150 euro destek alır (§ 87a Abs. 2).
• Ara sınav primi: Eğitim yönetmeliği böyle bir sınav öngörüyorsa, ara sınavı veya iki parçalı bitirme sınavının ilk bölümünü geçtikten sonra 1.000 euro (§ 87a Abs. 1 Nr. 1).
• Bitirme sınavı primi: Bitirme sınavını geçtikten sonra 1.500 euro (§ 87a Abs. 1 Nr. 2).

Prim için İş Ajansı'na sınav kurumundan bir belge sunmanız gerekir, örneğin odanın verdiği belgenin bir kopyası. Sertifikayla biten kısa eğitimlerde ne eğitim parası ne de prim vardır. Kursunuzun bu kapsama girip girmediğini başlamadan önce netleştirin.

Temel güvence parası alıyorsanız (eski adıyla Bürgergeld)

01.07.2026'dan beri temel güvence parası (Grundsicherungsgeld) Bürgergeld'in yerini aldı. Eğitim açısından önemli bir değişiklik daha önce oldu: 01.01.2025'ten beri Jobcenter müşterileri için de desteğe İş Ajansı karar verir ve desteği o sağlar. 6 numaralı bilgi notuna göre Jobcenter'ınız ihtiyacı belirler ve uygunluğunuzu ön incelemeden geçirir, ardından İş Ajansı danışmanlık yapar ve koşulları son olarak kontrol eder.

Geçiminiz için şu geçerlidir: temel güvence parası, koşullar sağlandığı sürece desteklenen eğitim sırasında ödenmeye devam eder. Meslek diplomasıyla biten bir eğitimde § 87a Abs. 3 SGB III'e göre eğitim parasını yanında bir işiniz olsa bile alırsınız.

Eski Bürgergeld bonusu artık yok; § 16j SGB II'deki düzenleme kaldırıldı. Eğitim parasının veya primlerin temel güvence paranızdan düşülüp düşülmediğini danışmanınıza sorun. Bu konuda yasa metninden güvenilir bir bilgimiz yok.

Başka hangi masraflar karşılanabilir

Eğitim kuponu yalnızca kurs ücretini kapsamaz. § 83 SGB III'e göre eğitim masraflarına yol masrafları, başka bir yerde konaklama ve yemek masrafları ile çocuk bakımı masrafları da girer.

Önemli olan "karşılanabilir" ifadesidir: bu yardımların çoğu otomatik bir hak değildir, her vakada ayrı onaylanır. Başka bir yerde konaklama, örneğin, yalnızca gerekliyse karşılanır. 6 numaralı bilgi notuna göre daha ucuz bir bilet mümkün değilse Deutschlandticket de iade edilebilir. Çocuk bakımı için İş Ajansı'ndan alabileceğiniz ayrı bir soru formu vardır.

Kurs sırasında yan iş ve mini iş

Birçok kişi mini işini sürdürmek ister. Bu yasak değildir ama sonuçları vardır: ek gelir işsizlik parasından düşülür. § 155 SGB III, vergiler, sosyal sigorta primleri ve iş masrafları düşüldükten sonra hesaplanan ayda 165 euro muafiyet öngörür. İşverenden veya eğitim kurumundan katılım nedeniyle yapılan ödemeler, ayda 400 euro muafiyet düşüldükten sonra hesaba katılır (§ 155 Abs. 3 SGB III).

Temel güvence parasında farklı kurallar geçerlidir. Her yan işi önceden bildirin ve nasıl etkileyeceğini danışmanınıza sorun. Ayrıca çalışma saatlerinin derslerle çakışmamasına dikkat edin.

Önerimiz: her şeyi başlamadan önce netleştirin

Yardımlar büyük ölçüde durumunuza bağlıdır ve kurallar son yıllarda birkaç kez değişti. Bu yüzden danışma görüşmesine kısa bir liste götürün:

1. Kurs sırasında eğitimde işsizlik parası mı yoksa temel güvence parası mı alacağım, ne kadar?
2. Kurstan sonra muhtemelen kaç günlük hakkım kalacak?
3. Kurs bir meslek diplomasıyla bitiyor mu, eğitim parası ve primler söz konusu olabilir mi?
4. Hangi yol masrafları iade ediliyor, bunun için belge gerekiyor mu?
5. Çocuk bakımı karşılanıyor mu, hangi forma ihtiyacım var?
6. Mini işime ne olacak?

Yanıtları mümkünse yazılı olarak isteyin veya görüşme sırasında hemen not alın. Bir kurs nedeniyle mevcut işinizden asla tek taraflı olarak ayrılmayın; Federal İş Ajansı da buna açıkça dikkat çeker.

Görüşmeye genel olarak nasıl hazırlanacağınızı İşsizken mesleki eğitim yazısında bulabilirsiniz. Uygun desteklenen kursları kurs bulucuda bulursunuz. Bir kursla ilgili sorularınız varsa bizimle randevu alın. Kurs seçiminde yardımcı oluruz, para konusunda karar kuruma aittir.